Doanh nghiệp sản xuất chai, lọ, khay, hộp nhựa, màng PE/PP/PET, màng ghép hoặc bao bì kim loại cho ngành thực phẩm không chỉ cần kiểm soát quy cách và chất lượng thành phẩm. Với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, vật liệu, cấu trúc và điều kiện sử dụng cũng cần được xem xét.

Không có một lựa chọn chung cho mọi doanh nghiệp sản xuất bao bì thực phẩm. ISO 9001, ISO 22000 và HACCP có phạm vi khác nhau; hướng phù hợp phụ thuộc vào yêu cầu khách hàng, loại bao bì và mục tiêu kiểm soát tại nhà máy.

Bài viết giúp doanh nghiệp làm rõ yêu cầu áp dụng đối với bao bì, phân biệt phạm vi của từng hệ thống và xác định hướng cần ưu tiên trước khi đăng ký chứng nhận.

Từng Trường Hợp Nên Ưu Tiên ISO 9001, ISO 22000 Hay HACCP?

Việc lựa chọn không nên bắt đầu từ tiêu chuẩn nào phổ biến hơn. Doanh nghiệp bao bì thực phẩm cần xác định vấn đề nào đang ảnh hưởng trực tiếp đến việc đáp ứng khách hàng, từ đó lựa chọn hệ thống có phạm vi kiểm soát phù hợp.

1. Khi Trọng Tâm Là Chất Lượng Và Yêu Cầu Kỹ Thuật Của Bao Bì

ISO 9001 nên được ưu tiên khi khách hàng tập trung vào mẫu duyệt, quy cách, thông số kỹ thuật, tính ổn định giữa các lô, kiểm soát thay đổi, tỷ lệ lỗi, tiến độ giao hàng và xử lý khiếu nại.

Hệ thống này phù hợp khi doanh nghiệp cần chứng minh năng lực duy trì yêu cầu đã được thống nhất. ISO 9001 không thay thế hồ sơ kỹ thuật, quy chuẩn hoặc thử nghiệm cần thiết để chứng minh bao bì phù hợp với mục đích tiếp xúc thực phẩm.

2. Khi Trọng Tâm Là Quản Lý An Toàn Thực Phẩm Trong Hoạt Động Sản Xuất

ISO 22000 cần được xem xét khi khách hàng yêu cầu hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hoặc khi doanh nghiệp cần quản lý có hệ thống các mối nguy có thể ảnh hưởng đến an toàn của bao bì dùng cho thực phẩm.

Tùy loại bao bì và điều kiện sử dụng, phạm vi áp dụng có thể bao gồm nguyên liệu đầu vào, mực in, keo, dung môi, lớp phủ, vệ sinh, bảo quản, truy xuất và hoạt động của nhà cung cấp.

3. Khi Mục Tiêu Trọng Tâm Là Kiểm Soát Mối Nguy Theo HACCP

HACCP có thể được xem xét khi doanh nghiệp cần tập trung phân tích và kiểm soát mối nguy theo một nhóm sản phẩm, dây chuyền hoặc công đoạn cụ thể, đặc biệt khi đây là yêu cầu do khách hàng chỉ định.

Dây chuyền thổi chai PET, tạo hình khay nhựa, in – ghép màng hoặc sản xuất hộp kim loại có nguyên liệu, công đoạn và mối nguy khác nhau. Doanh nghiệp không nên sử dụng một bảng phân tích mối nguy cho mọi sản phẩm hoặc xác định CCP trước khi hoàn thành quá trình phân tích.

4. Khi Nhà Máy Cần Kiểm Soát Đồng Thời Chất Lượng Và An Toàn Thực Phẩm

Một nhà máy sản xuất màng ghép in dùng cho thực phẩm có thể vừa cần duy trì độ dày, màu in, độ bám dính và sự ổn định giữa các lô; vừa cần kiểm soát các yếu tố liên quan đến nguyên liệu, mực in, keo, dung môi, vệ sinh và bảo quản.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp có thể xem xét kết hợp ISO 9001 và ISO 22000. Việc kết hợp cần xuất phát từ yêu cầu khách hàng và rủi ro thực tế của hoạt động, không nên chỉ dựa vào xu hướng có nhiều chứng nhận.

ISO 9001, ISO 22000 Và HACCP Khác Nhau Như Thế Nào?

Doanh nghiệp thường không cần áp dụng đồng thời cả ba. ISO 22000 đã tích hợp chương trình tiên quyết và các nguyên tắc HACCP, nên doanh nghiệp áp dụng ISO 22000 không mặc nhiên phải xây dựng thêm một hệ thống HACCP riêng.

Tuy nhiên, khi khách hàng yêu cầu đích danh HACCP, doanh nghiệp cần xác nhận rõ hình thức chấp nhận, phạm vi yêu cầu và các điều kiện đánh giá đi kèm trước khi lựa chọn.

Trước Khi Lựa Chọn Chứng Nhận, Doanh Nghiệp Cần Xác Định Gì?

Sau khi xác định phạm vi của từng hệ thống, doanh nghiệp cần rà soát ba nhóm thông tin: yêu cầu pháp lý và kỹ thuật của bao bì, điều kiện từ khách hàng, cùng phạm vi hoạt động cần đánh giá. Đây là cơ sở để lựa chọn hướng phù hợp với hoạt động thực tế.

1. Yêu Cầu Pháp Lý Và Kỹ Thuật Của Bao Bì

Với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, doanh nghiệp cần xác định yêu cầu áp dụng đối với vật liệu, cấu trúc và điều kiện sử dụng thực tế.

Khoản 1 và khoản 2 Điều 18 Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12  quy định dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm phải được sản xuất từ nguyên vật liệu an toàn, không thôi nhiễm chất độc hại hoặc mùi vị lạ vào thực phẩm; đồng thời đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Đối với một số nhóm bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, doanh nghiệp có thể đối chiếu các quy chuẩn sau:

Với màng ghép hoặc bao bì đa lớp, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào tên vật liệu. Cần xem xét cấu trúc thực tế, lớp tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm và điều kiện sử dụng như nhiệt độ, thời gian tiếp xúc, đông lạnh, gia nhiệt hoặc tiệt trùng.

Đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật không đồng nghĩa doanh nghiệp đã có hệ thống quản lý chất lượng hoặc an toàn thực phẩm. Ngược lại, ISO 9001, ISO 22000 và HACCP cũng không thay thế yêu cầu pháp lý, thử nghiệm hoặc hồ sơ chứng minh sự phù hợp của từng loại bao bì.

2. Yêu Cầu Cụ Thể Từ Khách Hàng

Khách hàng có thể yêu cầu đích danh ISO 9001, ISO 22000, HACCP hoặc một chương trình đánh giá riêng. Cũng có trường hợp khách hàng không yêu cầu chứng nhận cụ thể, nhưng yêu cầu doanh nghiệp chứng minh năng lực kiểm soát chất lượng hoặc an toàn thực phẩm.

Doanh nghiệp nên rà soát hợp đồng, yêu cầu kỹ thuật, sổ tay nhà cung cấp, hồ sơ mời chào giá, bảng kiểm đánh giá và thư điện tử liên quan. Cần làm rõ chứng nhận là điều kiện bắt buộc, tiêu chí ưu tiên hay chỉ là một phần bằng chứng phục vụ quá trình phê duyệt nhà cung cấp.

Bên cạnh chứng nhận, khách hàng có thể yêu cầu thử nghiệm, phê duyệt mẫu, hồ sơ kỹ thuật, đánh giá nhà máy, thời hạn đáp ứng hoặc tổ chức chứng nhận được chấp nhận. Các điều kiện này cần được rà soát cùng lúc, không chỉ tập trung vào tên chứng nhận.

3. Phạm Vi Sản Phẩm, Dây Chuyền Và Địa Điểm Cần Đánh Giá

Phạm vi chứng nhận cần phản ánh đúng hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định rõ pháp nhân, địa điểm, nhóm sản phẩm, dây chuyền và công đoạn dự kiến đưa vào đánh giá.

Đối với các công đoạn thuê ngoài như in, ghép màng, gia công hoặc vận chuyển, doanh nghiệp cần xác định rõ trách nhiệm và phương thức kiểm soát trong phạm vi hệ thống.

Sau khi xác định phạm vi, doanh nghiệp cần rà soát quy trình, hồ sơ và nguồn lực hiện có để hạn chế phát sinh khi đánh giá.

Doanh nghiệp đã nhận yêu cầu chứng nhận hoặc bảng kiểm từ khách hàng?
Liên hệ ARES Vietnam để tìm hiểu phạm vi, quy trình đánh giá và chứng nhận ISO 9001, ISO 22000 hoặc HACCP cho hoạt động sản xuất bao bì thực phẩm.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)