Lộ Trình Chuyển Đổi ISO 9001:2015 Sang ISO 9001:2026: Doanh Nghiệp Cần Làm Gì?

image

Lộ Trình Chuyển Đổi ISO 9001:2015 Sang ISO 9001:2026: Doanh Nghiệp Cần Làm Gì?

Ngày 16/09/2026, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) chính thức công bố ISO 9001:2026, thay thế phiên bản ISO 9001:2015. Theo lộ trình chuyển tiếp của Global ACI, các doanh nghiệp đang có chứng nhận ISO 9001:2015 thuộc phạm vi áp dụng cần hoàn tất chuyển đổi sang phiên bản mới chậm nhất ngày 30/09/2029.

Để chủ động chuyển đổi và hạn chế nguy cơ gián đoạn hiệu lực chứng nhận, doanh nghiệp cần rà soát hệ thống hiện tại, xác định nội dung phải cập nhật và lựa chọn thời điểm đánh giá phù hợp. Dưới đây là 5 bước chuyển đổi ISO 9001:2026 cùng những công việc cần chuẩn bị trong từng giai đoạn.

Bước 1: Kiểm Tra Chứng Nhận ISO 9001:2015 Và Xác Định Thời Điểm Chuyển Đổi

1.1. Kiểm Tra Hiệu Lực Chứng Nhận Và Các Mốc Chuyển Đổi

Trước tiên, doanh nghiệp cần kiểm tra ngày hết hạn, phạm vi chứng nhận, địa điểm áp dụng trên giấy chứng nhận ISO 9001:2015 và lịch đánh giá giám sát hoặc tái chứng nhận tiếp theo.

Theo lộ trình của Global ACI, có hai mốc thời gian cần lưu ý:

Thời điểm Quy định chuyển tiếp
31/03/2028 Từ thời điểm này, chứng nhận có công nhận cấp mới hoặc cấp lần đầu chỉ được cấp theo ISO 9001:2026.
30/09/2029 Hạn cuối hoàn tất chuyển đổi đối với chứng nhận ISO 9001:2015 thuộc phạm vi áp dụng. Sau thời điểm này, chứng nhận theo phiên bản 2015 không còn hiệu lực.

Lưu ý: Thời hạn chuyển đổi chung không đồng nghĩa với việc giấy chứng nhận hiện tại được tự động gia hạn. Doanh nghiệp vẫn phải duy trì hiệu lực chứng nhận theo chu kỳ đánh giá áp dụng.

Ví dụ: Doanh nghiệp có giấy chứng nhận ISO 9001:2015 hết hạn vào tháng 8/2027 không thể mặc nhiên sử dụng chứng nhận đó đến tháng 9/2029. Để duy trì chứng nhận, doanh nghiệp cần thực hiện tái chứng nhận đúng chu kỳ và có thể kết hợp chuyển đổi sang ISO 9001:2026 nếu đáp ứng các điều kiện liên quan.

1.2. Xác Định Phương Án Đánh Giá Chuyển Đổi Dự Kiến

Tùy vào thời hạn chứng nhận và lịch đánh giá hiện tại, doanh nghiệp có thể cân nhắc ba phương án chuyển đổi:

Phương án Trường hợp phù hợp
Kết hợp đánh giá giám sát Kỳ giám sát sắp tới phù hợp với tiến độ chuẩn bị chuyển đổi.
Kết hợp đánh giá tái chứng nhận Chu kỳ chứng nhận sắp kết thúc và doanh nghiệp đã sẵn sàng đáp ứng phiên bản mới.
Đánh giá chuyển đổi riêng Cần thực hiện chuyển đổi ngoài các kỳ đánh giá định kỳ.

Doanh nghiệp nên trao đổi sớm với tổ chức chứng nhận để xác nhận tình trạng chuyển đổi công nhận, khả năng thực hiện đánh giá ISO 9001:2026 và lịch đánh giá dự kiến.

Phương án chuyển đổi chính thức cần được thống nhất sau khi doanh nghiệp đánh giá khoảng cách, xác định khối lượng công việc và thời gian chuẩn bị.

Bước 2: Đánh Giá Khoảng Cách Giữa Hệ Thống Hiện Tại Và ISO 9001:2026

2.1. Đối Chiếu Yêu Cầu Tiêu Chuẩn Với Hệ Thống Hiện Tại

Doanh nghiệp thực hiện đánh giá khoảng cách (Gap Analysis) bằng cách đối chiếu các yêu cầu của ISO 9001:2026 với quy trình, hoạt động quản lý và bằng chứng vận hành hiện có.

Kết quả đối chiếu có thể được phân loại thành ba nhóm:

Trạng thái Kết quả đánh giá
Đã đáp ứng Hệ thống phù hợp và có bằng chứng tương ứng.
Đáp ứng một phần Đã triển khai nhưng còn nội dung cần bổ sung hoặc bằng chứng chưa đầy đủ.
Chưa đáp ứng Cần điều chỉnh hoặc bổ sung hoạt động để đáp ứng yêu cầu.

Kết quả đánh giá cần xác định rõ điều khoản áp dụng, hiện trạng, khoảng cách và hành động cần thực hiện, làm cơ sở xây dựng kế hoạch chuyển đổi ở bước tiếp theo.

2.2. Xác Định Những Nội Dung Cần Rà Soát Và Cập Nhật

ISO 9001:2026 duy trì nền tảng quản lý chất lượng của phiên bản 2015, đồng thời điều chỉnh và làm rõ một số yêu cầu. Khi đánh giá khoảng cách, doanh nghiệp nên tập trung vào các nội dung sau:

Nội dung cần rà soát Công việc doanh nghiệp cần thực hiện
Văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức (5.1.1, 7.1.4, 7.3) Kiểm tra vai trò của lãnh đạo trong việc thúc đẩy văn hóa chất lượng, hành vi đạo đức và mức độ nhận thức của nhân sự.
Chính sách chất lượng (5.2) Rà soát mức độ phù hợp của chính sách với bối cảnh tổ chức và định hướng chiến lược hiện tại.
Rủi ro và cơ hội (6.1) Xem xét cách xác định, phân biệt rủi ro và cơ hội, cũng như việc hoạch định và thực hiện các hành động tương ứng.
Hoạch định thay đổi (6.3) Kiểm tra cách lập kế hoạch, truyền đạt thay đổi, theo dõi hiệu lực và xem xét kết quả sau khi thực hiện thay đổi.
Xem xét của lãnh đạo (9.3) Đối chiếu các đầu vào xem xét, đặc biệt là thay đổi về nhu cầu, mong đợi của các bên quan tâm và hiệu lực hành động đối với rủi ro, cơ hội.
Cải tiến liên tục (10.1) Rà soát cách sử dụng kết quả đo lường, phân tích dữ liệu và xem xét của lãnh đạo để xác định, thực hiện các cơ hội cải tiến.

Lưu ý: Bảng trên chỉ tổng hợp các nội dung trọng tâm cần rà soát, không phải danh mục đầy đủ các thay đổi hoặc biểu mẫu mới bắt buộc. Doanh nghiệp cần đối chiếu với bản ISO 9001:2026 chính thức để xác định các yêu cầu áp dụng.

Đối với nội dung biến đổi khí hậu tại điều khoản 4.1 và 4.2, nội dung này đã được bổ sung từ ISO 9001:2015/Amd.1:2024 và tiếp tục được tích hợp trong phiên bản 2026. Doanh nghiệp cần rà soát việc xem xét và áp dụng trong hệ thống hiện tại.

Xem thêm: “ISO 9001:2026 Đã Chính Thức Ban Hành” để tìm hiểu chi tiết những thay đổi của phiên bản mới.

Bước 3: Lập Kế Hoạch Và Cập Nhật Hệ Thống Quản Lý Chất Lượng

3.1. Xác Định Công Việc Và Phân Công Trách Nhiệm

Dựa trên kết quả đánh giá khoảng cách, doanh nghiệp xây dựng kế hoạch chuyển đổi, xác định hạng mục cần điều chỉnh, bộ phận phụ trách, nguồn lực, thời hạn và kết quả cần đạt.

Ưu tiên những nội dung có khoảng cách lớn, ảnh hưởng đáng kể đến hiệu lực hệ thống hoặc cần nhiều thời gian triển khai. Tiến độ thực hiện cần phù hợp với kỳ đánh giá chuyển đổi dự kiến đã xác định ở Bước 1.

3.2. Cập Nhật Tài Liệu Và Triển Khai Trong Thực Tế

Doanh nghiệp điều chỉnh các chính sách, quy trình và biện pháp kiểm soát cần thiết để đáp ứng ISO 9001:2026. Các thay đổi cần được truyền đạt đến bộ phận chịu ảnh hưởng, áp dụng trong thực tế và lưu giữ bằng chứng.

Tùy mức độ ảnh hưởng, doanh nghiệp có thể tổ chức hướng dẫn hoặc đào tạo bổ sung để nhân sự hiểu và thực hiện đúng trách nhiệm.

Lưu ý: Chuyển đổi ISO 9001:2026 không đồng nghĩa với việc xây dựng lại toàn bộ hệ thống quản lý chất lượng. Phạm vi điều chỉnh phụ thuộc vào kết quả đánh giá khoảng cách.

Bước 4: Đánh Giá Nội Bộ Và Kiểm Tra Mức Độ Sẵn Sàng Chuyển Đổi

4.1. Thực Hiện Đánh Giá Nội Bộ

Doanh nghiệp cập nhật tiêu chí đánh giá nội bộ theo các yêu cầu áp dụng của ISO 9001:2026, kiểm tra mức độ phù hợp và hiệu lực vận hành của hệ thống sau khi điều chỉnh.

Kết quả đánh giá cần ghi nhận các điểm không phù hợp (nếu có), cơ hội cải tiến và bằng chứng đánh giá để làm cơ sở thực hiện các hành động tiếp theo.

4.2. Thực Hiện Hành Động Khắc Phục Và Xem Xét Của Lãnh Đạo

Đối với các điểm không phù hợp được phát hiện, doanh nghiệp cần xác định nguyên nhân, thực hiện hành động khắc phục và xem xét hiệu lực của các biện pháp đã áp dụng.

Lãnh đạo thực hiện xem xét hệ thống quản lý chất lượng theo các yêu cầu của ISO 9001:2026, bao gồm kết quả đánh giá nội bộ, tình trạng thực hiện hành động khắc phục, hiệu lực hệ thống và nhu cầu nguồn lực.

Checklist kiểm tra trước khi đánh giá chuyển đổi:

☐ Đã đối chiếu các yêu cầu ISO 9001:2026 với hệ thống hiện tại.

☐ Đã hoàn tất các điều chỉnh cần thiết và có bằng chứng áp dụng.

☐ Đã thực hiện đánh giá nội bộ theo ISO 9001:2026.

☐ Đã xử lý các điểm không phù hợp (nếu có) và xem xét hiệu lực hành động khắc phục.

☐ Đã hoàn thành xem xét của lãnh đạo theo các yêu cầu liên quan.

☐ Đã thống nhất lịch và yêu cầu chuẩn bị đánh giá với tổ chức chứng nhận.

Checklist trên hỗ trợ doanh nghiệp tự rà soát mức độ sẵn sàng, không thay thế các yêu cầu của ISO 9001:2026 hoặc tổ chức chứng nhận.

Bước 5: Thực Hiện Đánh Giá Chuyển Đổi Và Hoàn Tất Chứng Nhận ISO 9001:2026

5.1. Chuẩn Bị Và Phối Hợp Đánh Giá Chuyển Đổi

Theo kế hoạch đã thống nhất, doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, bằng chứng vận hành và bố trí nhân sự liên quan để phối hợp với tổ chức chứng nhận.

Trong quá trình đánh giá, đoàn chuyên gia xem xét mức độ đáp ứng các yêu cầu ISO 9001:2026 thông qua tài liệu, phỏng vấn nhân sự và kiểm tra hoạt động thực tế. Nội dung và thời lượng đánh giá phụ thuộc vào hình thức chuyển đổi và tình trạng hệ thống của doanh nghiệp.

5.2. Xử Lý Kết Quả Và Hoàn Tất Chứng Nhận

Nếu phát hiện điểm không phù hợp, doanh nghiệp cần thực hiện hành động khắc phục và cung cấp bằng chứng theo yêu cầu của tổ chức chứng nhận.

Sau khi hoàn tất đánh giá, xử lý các điểm không phù hợp (nếu có) và đáp ứng các điều kiện chứng nhận, tổ chức chứng nhận xem xét, ra quyết định chứng nhận và cấp giấy chứng nhận ISO 9001:2026.

Lưu ý: Đối với chứng nhận có công nhận, tổ chức chứng nhận phải hoàn tất chuyển đổi công nhận cho phạm vi tương ứng trước khi cấp giấy chứng nhận ISO 9001:2026 có công nhận.

Để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển đội ngũ đánh giá viên nội bộ, ARES Vietnam dự kiến tổ chức khóa đào tạo Đánh giá viên nội bộ ISO 9001 vào tháng 12/2026. Quý Doanh nghiệp và Anh/Chị quan tâm có thể đăng ký nhận thông tin chi tiết về chương trình.

MessengerZaloPhone