Ngày 21/01/2026, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 30/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết việc triển khai Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây là bước hoàn thiện quan trọng trong khung pháp lý, nhằm tăng cường kiểm soát và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và vận hành công trình.

Nghị định không chỉ dừng lại ở yêu cầu tuân thủ, mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong cách doanh nghiệp tiếp cận quản lý năng lượng: từ vận hành thụ động sang quản trị có hệ thống, gắn liền với chiến lược phát triển bền vững.

Nghị Định 30/2026/NĐ-CP Quy Định Những Nội Dung Trọng Tâm Nào?

Sau hơn một thập kỷ áp dụng Nghị định 21/2011/NĐ-CP, hệ thống quy định về sử dụng năng lượng tại Việt Nam đã được cập nhật toàn diện. Nghị định 30/2026/NĐ-CP không chỉ kế thừa mà còn cụ thể hóa các nội dung sửa đổi của Luật năm 2025, đồng thời làm rõ cơ chế thực thi trên thực tế.

Các nội dung cốt lõi bao gồm:

• Quản lý cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm: Các cơ sở có mức tiêu thụ lớn phải thiết lập cơ chế quản lý, theo dõi và báo cáo định kỳ; đồng thời thực hiện kiểm toán năng lượng nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng.

• Kiểm soát sử dụng năng lượng trong khu vực công: Cơ quan nhà nước và đơn vị sử dụng ngân sách được yêu cầu triển khai các biện pháp giảm thiểu lãng phí, nâng cao hiệu suất vận hành.

• Dán nhãn năng lượng cho thiết bị và vật liệu xây dựng: Quy định minh bạch thông tin về hiệu suất năng lượng, hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng đưa ra lựa chọn tối ưu.

• Phát triển thị trường dịch vụ năng lượng (ESCO): Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức chuyên môn, đồng thời thúc đẩy các cơ chế hỗ trợ tài chính cho các dự án tiết kiệm năng lượng.

• Tăng cường kiểm tra, thanh tra và giám sát: Hoạt động thực thi được siết chặt nhằm đảm bảo việc sử dụng năng lượng đúng quy định và hiệu quả.

Những quy định này tạo nền tảng cho việc chuẩn hóa hoạt động quản lý năng lượng trên phạm vi toàn nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với các tổ chức có liên quan.

Những trọng tâm được quy định tại Nghị định 30/2026/NĐ-CP

Doanh Nghiệp Nào Chịu Tác Động Trực Tiếp?

Nghị định 30/2026/NĐ-CP không áp dụng đồng đều cho mọi doanh nghiệp, mà tập trung vào các tổ chức có mức tiêu thụ năng lượng lớn hoặc ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống năng lượng quốc gia.

Các nhóm đối tượng chính bao gồm:

1. Cơ sở sản xuất tiêu thụ năng lượng lớn

Đặc biệt trong các ngành như thép, xi măng, dệt may, hóa chất, chế biến thực phẩm — nhóm có cường độ sử dụng năng lượng cao và tiềm năng lớn trong việc tối ưu hiệu suất.

2. Tòa nhà thương mại và cơ sở dịch vụ quy mô lớn

Bao gồm trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng, khách sạn và các công trình có mức tiêu thụ điện năng đáng kể trong quá trình vận hành.

3. Doanh nghiệp thuộc nhóm “sử dụng năng lượng trọng điểm”

Doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm là các cơ sở có mức tiêu thụ năng lượng vượt ngưỡng do Bộ Công Thương quy định. Các đơn vị này phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về quản lý, báo cáo và kiểm toán năng lượng theo quy định pháp luật.

Nhóm này sẽ chịu yêu cầu giám sát chặt chẽ hơn. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống quản lý năng lượng bài bản để đảm bảo tuân thủ.

Doanh Nghiệp Cần Lưu Ý Gì Để Đảm Bảo Tuân Thủ?

Trước khi triển khai các giải pháp kỹ thuật, doanh nghiệp cần nhận diện rõ những điểm mang tính nghĩa vụ và rủi ro pháp lý. Đây là các yếu tố cốt lõi quyết định mức độ tuân thủ khi nghị định được áp dụng.

1. Xác định chính xác phạm vi áp dụng

Doanh nghiệp cần đối chiếu mức tiêu thụ năng lượng thực tế với ngưỡng quy định để xác định có thuộc nhóm “năng lượng trọng điểm” hay không. Việc xác định sai có thể dẫn đến thiếu sót trong nghĩa vụ pháp lý.

2. Kiểm toán năng lượng là yêu cầu bắt buộc

Không còn mang tính khuyến nghị, kiểm toán năng lượng cần được thực hiện đúng chu kỳ và đảm bảo tính đầy đủ về phạm vi đánh giá.

3. Dữ liệu năng lượng phải được quản lý có hệ thống

Thiếu hệ thống đo lường và theo dõi sẽ khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong báo cáo và hạn chế khả năng kiểm soát hiệu suất sử dụng năng lượng.

4. Áp lực tuân thủ không chỉ đến từ quy định trong nước

Các yêu cầu về tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải ngày càng gắn với tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt khi doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những điều cần lưu ý để đảm bảo tuân thủ Nghị Định 30/2026/NĐ-CP

Doanh Nghiệp Nên Chuẩn Bị Như Thế Nào?

Để đáp ứng hiệu quả các yêu cầu từ Nghị định 30/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể triển khai theo các định hướng sau:

1. Đánh giá toàn diện hiện trạng tiêu thụ năng lượng

Doanh nghiệp cần thực hiện rà soát tổng thể nhằm:

• xác định mức tiêu thụ điện và nhiên liệu theo từng công đoạn
• đánh giá hiệu suất thiết bị và hệ thống vận hành
• nhận diện các khu vực tiêu hao năng lượng lớn

→ Đây là cơ sở để xây dựng giải pháp tối ưu phù hợp.

2. Thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ

Kiểm toán năng lượng là quá trình đánh giá toàn diện mức tiêu thụ và hiệu quả sử dụng năng lượng trong doanh nghiệp, giúp:

• phát hiện các điểm thất thoát hoặc sử dụng chưa hiệu quả
• đề xuất giải pháp tiết kiệm khả thi
• nâng cao hiệu suất vận hành toàn hệ thống

→ Việc thực hiện định kỳ không chỉ giúp tuân thủ quy định mà còn tạo ra giá trị tiết giảm chi phí rõ rệt.

3. Xây dựng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn quốc tế

Nhiều doanh nghiệp lựa chọn triển khai ISO 50001 – Hệ thống quản lý năng lượng như một giải pháp dài hạn. Hệ thống này giúp:

• thiết lập cơ chế kiểm soát tiêu thụ năng lượng có hệ thống
• tích hợp quản lý năng lượng vào vận hành sản xuất
• xác định và khai thác các cơ hội tiết kiệm
• hỗ trợ tuân thủ các yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn quốc tế

→ Quan trọng hơn, ISO 50001 không chỉ phục vụ tuân thủ, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

4. Thiết lập hệ thống theo dõi và báo cáo năng lượng

Song song với cải tiến nội bộ, doanh nghiệp cần đảm bảo khả năng đáp ứng yêu cầu báo cáo thông qua:

• hệ thống đo lường và thu thập dữ liệu năng lượng
• cơ chế theo dõi, phân tích định kỳ
• quy trình báo cáo theo hướng dẫn của cơ quan quản lý

→ Đây là nền tảng để duy trì tính minh bạch và khả năng kiểm soát lâu dài.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tuân thủ Nghị Định 30/2026/NĐ-CP

Quản Lý Năng Lượng – Từ Yêu Cầu Tuân Thủ Đến Lợi Thế Cạnh Tranh

Trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, quản lý năng lượng không còn là lựa chọn. Đây đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Doanh nghiệp chủ động xây dựng hệ thống quản trị năng lượng. Điều này không chỉ giúp đáp ứng quy định pháp lý. Mà còn tối ưu chi phí vận hành, nâng cao hiệu suất. Đồng thời gia tăng lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Với kinh nghiệm trong lĩnh vực đánh giá và chứng nhận hệ thống quản lý, ARES Vietnam đồng hành cùng doanh nghiệp. Đơn vị hỗ trợ triển khai và chứng nhận ISO 50001 theo tiêu chuẩn quốc tế. Qua đó giúp xây dựng nền tảng quản trị năng lượng bài bản. Hướng đến phát triển bền vững trong dài hạn.